سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
237
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
هم توافق دارند نه جملگى آنها . ج : سجع متوازى و آن اينستكه فاصلتين در وزن با هم مختلف نبوده و در عين حال تمام يا اكثر الفاظ دو قرينه نيز با هم از حيث وزن و تقفيه موافق نيستند مانند : فيها سرر مرفوعه و اكواب موضوعة ( در آنجا تختهاى بلندپايه نهادهاند و قدحهاى بزرگ گذاشتهاند ) . در اين آيه شريفه چنانچه مشاهده مىشود [ سرر ] و [ اكواب ] در وزن و تقفيه با هم مختلف هستند ولى [ مرفوعه ] و [ موضوعه ] كه فاصلتين هستند با هم مختلف نيستند . و گاه باشد كه الفاظ واقع در قرينتين تنها در وزن با هم مختلف هستند مانند : و المرسلات عرفا ، فالعاصفات عصفا ( قسم به رسولانى كه پشت سر هم فرستاده شدند و قسم بفرشتگانى كه بسرعت تندباد بانجام حكم الهى مىشتابند ) . در اين آيه شريفه الفاظ قرينتين تنها در وزن با هم اختلاف دارند ولى از نظر قافيه با هم مختلفند چه آنكه قافيه در هردو الف مىباشد . و گاهى نيز الفاظ مزبور تنها در تقفيه با هم اختلاف دارند مانند اين عبارت كه مىگوئيم : حصل النّاطق و الصّامت و هلك الحاسد و الشامت ( سخنگو و ساكت وجود يافت حسد برنده و ناسزاگوينده از بين رفت ) . در اين كلام الفاظ قرينتين از نظر وزن با هم متفق بوده ولى از حيث تقفيه با هم اختلاف دارند .